HIẾU ĐẠO TỪ TÂM

Ba người con trai của ông Vương Trác Nhiên cùng Cha và nghĩa mẫu.

Từ một người quen bình thường của hơn 40 năm trước với cùng một lớp tuổi với nhau; hôm nay tôi và anh trở thành người bà con xa với anh Vương Trác Nhiên. Từ cả hai chúng tôi là người ngoại đạo, ngày nay chúng tôi đã trở lại đạo cùng đi chung nhà thờ Thánh Phêrô Dallas hơn 23 năm qua...Sự thân thiết đã đưa chúng tôi gần gũi nhau hơn, chia sẻ những vui buồn. Anh báo cho tôi và mời chúng tôi ngày ba người con trai và các cháu nội anh tổ chức mừng lệ thọ bát tuần cho anh cùng sinh nhật hiền thê nhân dịp vào ngày Mùng 5 Tết Bính Ngọ…    

Nếu chú ý trên tấm hình có chữ  Ngũ phúc lâm môn (五福临门) là một câu thành ngữ Hán Việt mang ý nghĩa "năm điều phúc lành cùng đến nhà", tượng trưng cho mong ước về một cuộc sống trọn vẹn, hạnh phúc và thịnh vượng. Đây là lời chúc phổ biến dịp Tết, cầu mong may mắn, sức khỏe và giàu sang đến với gia đình.

Sự vui mừng và xúc động của anh khi báo tin này và mời vợ chồng chúng tôi đến chung vui. Đối với tôi đây là sự hãnh diện cho bậc cha mẹ, người có công sinh thành dưỡng dục. Nhưng rất tiếc là vợ chồng không tham dự được vì cá nhân tôi phải có mặt trong ngày Kỷ niệm lần thứ 237 Chiến Thắng Đống Đa của Đại Đế Quang Trung do Hội Đồng Hương Bình Định tổ chức. Tuy nhiên, qua những điều mà tôi được thấy và chứng kiến cảnh đám tang người mẹ chết cô đơn trong khi 11 người con vô tình để thùng phúng điếu trong đám tang của mẹ mình. Cũng có hai người con gái bỏ cha mẹ già 10 năm trong một chung cư nghèo không lời hỏi thăm, an ủi hay giúp đỡ… 

Chúng ta đang sống trong thời đại mới, thời đại của khoa học kỹ thuật, và sự phát triển không ngừng của ngành công nghệ thông tin. Khi các mạng xã hội như Facebook, Zalo, Instagram... ra đời, giới trẻ dường như cũng được tự do hơn trong việc thể hiện bản thân mình. Tuy nhiên, một khi các bạn trẻ tự giam mình quá lâu trong thế giới ảo, một bộ phận giới trẻ sẽ có lối sống bất thường và dẫn tới trầm cảm. Do ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, với những ứng dụng hiện đại của công nghệ thông tin đã ảnh hưởng trực tiếp đến thế hệ trẻ, đặc biệt làm thay đổi cách thức làm việc, giao tiếp và tư duy. Điều đó dẫn đến việc người trẻ ngày nay rất dễ sống vô tâm, buông thả, sống bất hiếu, không quan tâm đến Ông Bà, Cha Mẹ. Bên cạnh đó, những giá trị đạo đức, nhất là chữ Hiếu, cũng đang bị xói mòn bởi chủ nghĩa thực dụng, duy vật chất, mà người trẻ là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất. Các bạn trẻ thường có xu hướng sống thờ ơ, lãnh đạm, ích kỷ, sống chỉ biết đến nhu cầu của bản thân mình, mà không màng đến Cha Mẹ, thậm chí còn giết cả Cha Mẹ vì lợi ích và những ham muốn cá nhân.

“Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”

Ông bà Vương Trác Nhiên và các con cháu trong dịp Tết

Có lẽ hầu hết mọi đứa bé vừa mở mắt chào đời đã nghe văng vẳng câu hát ru ấy bên tai. Vũ trụ thiên nhiên hùng vĩ bao la, sánh ví công ơn Cha Mẹ như thế không có gì là quá. Mỗi người chúng ta sinh ra và lớn lên dưới mái ấm gia đình, có Ông Bà Cha Mẹ, có tình thương yêu đậm đà nhất. Rồi có lẽ tất cả chúng ta, ai cũng đã đôi lần được nghe hoặc nghêu ngao hát những câu hát rất dễ thương của Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu viết về Cha Mẹ: “Ba sẽ là cánh chim đưa con đi thật xa, Mẹ sẽ là cành hoa cho con cài lên ngực. Ba Mẹ là lá chắn che chở suốt đời con. Vì con là con Ba, con của Ba rất ngoan. Vì con là con Mẹ, con của Mẹ rất hiền. Ngày mai con khôn lớn, bay đi khắp mọi miền, Con đừng quên con nhé! Ba Mẹ là quê hương.” Làm sao chúng ta có thể kể hết công ơn sinh thành dưỡng dục của Cha Mẹ, và còn gì cao quý hơn khi tình thương đáp lại tình thương. 

“Đạo Hiếu” được đón nhận và đi vào lối sống của người Việt Nam một cách tự nhiên, ở mọi thời và mọi nơi. Như thế, “Đạo Hiếu” được xem như “hạt giống của Lời” được gieo vào dòng máu và con tim của dân Việt qua muôn vàn thế hệ. Ngày nay khi gặp được Tin Mừng soi chiếu, “Đạo Hiếu” lại càng được đón nhận như một thành phần không thể thiếu trong toàn bộ đời sống của người Kitô hữu. 

Muốn đánh giá nhân cách của một người, chúng ta thường nhìn vào sự hiếu hạnh của họ đầu tiên. Vì nếu một người mà ngay cả những người đã có công sinh thành, dưỡng dục, thương yêu họ, mà họ cũng không thể kính trọng, thì dù có tài giỏi đến đâu, giàu có đến đâu, vị trí ngoài xã hội có cao trọng đến đâu, tất cả cũng đều là vô nghĩa và cũng đều sẽ tan biến theo mây khói rất nhanh. Song song đó, một người nếu thật sự muốn sống tử tế, thiện lành; thật sự muốn rèn luyện tài năng và cả đức hạnh; thì điều đầu tiên người đó cần làm, đó chính là làm tròn Chữ Hiếu đối với Cha Mẹ của mình.

Ông Nội Vương Trác Nhiên và bà Nội Liên

Chúng ta được như ngày nay, về thể chất cũng như tinh thần, về tài năng cũng như về đức hạnh, đều là do công ơn của Cha Mẹ, sẵn sàng chấp nhận đau khổ thiệt thòi, chịu cực chịu khổ vì ta. Trên trần gian này, quả thực, không ai yêu ta và có công lao với ta hơn Cha Mẹ. Vì thế, mỗi người chúng ta phải có bổn phận với Cha Mẹ mình trước hết. Trong mười điều răn Chúa truyền dạy, ba điều răn đầu dành cho tình yêu đối với Thiên Chúa. Điều răn thứ tư, Thiên Chúa dạy chúng ta “phải thảo kính Cha Mẹ”. Kinh Thánh đã dạy rõ về bổn phận hiếu nghĩa của con cái đối với những bậc sinh thành ra mình. 

Lòng hiếu kính của người Kitô hữu không chỉ được bày tỏ khi các vị còn sống mà còn tiếp tục biểu lộ lúc các Ngài đã qua đời. Giáo Hội đã dạy chúng ta phải chu toàn đạo hiếu: nghĩa là phải tôn kính, biết ơn và vâng lời Ông Bà, Cha Mẹ trong những điều chính đáng; phải chăm lo cho Cha Mẹ được đầy đủ phần xác cũng như phần hồn; khi Cha Mẹ qua đời thì phải lo việc tang ma, làm các việc thiện, cầu nguyện và dâng lễ cho các Ngài, đặc biệt trong những ngày các Ngài qua đời, cũng như tháng cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời. Tháng đó là tháng 11 và được gọi là Tháng Các Linh Hồn. Trong suốt tháng này, con cái, cháu chắt, người thân sẽ xin lễ, cầu nguyện, và làm việc thiện để cầu cho các linh hồn người thân đã quá cố. Nổi bật nhất là Lễ Các Thánh (ngày 1 tháng 11), và Lễ Các Linh Hồn (ngày 2 tháng 11). Bên cạnh đó, vào dịp đầu năm mới, hình ảnh Cha Mẹ, Ông Bà, tổ tiên từ cái nhìn đạo hiếu dân tộc còn được tìm thấy qua Thánh Lễ Đầu Năm. Thánh Lễ dâng lên để tạ ơn Thiên Chúa, Cha nhân lành, và cùng con người hòa nhập vào với thiên nhiên để tỏ lòng tôn kính và yêu thương Cha Mẹ. Giáo Hội Việt Nam cũng đã dành riêng ngày mùng Hai Tết Nguyên Đán để cầu nguyện, kính nhớ đến Ông Bà, Cha Mẹ và tổ tiên.

Chữ “Hiếu Kính” trong Kinh Thánh có nghĩa là hiếu thảo, tôn kính và phụng dưỡng Cha Mẹ. Tôn kính Cha Mẹ là thừa nhận giá trị thực tại và tầm quan trọng của Cha Mẹ trong cuộc đời chúng ta, thông qua các cử chỉ, hành động, thái độ cụ thể diễn tả sự tận tụy, tình yêu thương và săn sóc đối với Cha Mẹ. Đặc biệt, khi Cha Mẹ già, chúng ta cũng không được xem thường hay khinh bỉ họ. Chúng ta đều được Cha Mẹ sinh ra và nuôi lớn, nhưng Cha Mẹ chúng ta cũng đều là những con người bình thường, cũng đều có những yếu đuối và không hoàn hảo như ta mong muốn. Tôn kính Cha Mẹ không chỉ là một yếu tố nền tảng của lòng hiếu thảo, nhưng nó phát xuất từ lòng biết ơn đối với Cha Mẹ như lời Thánh Kinh đã dạy: “Cha con, con hãy hết lòng tôn kính, và đừng quên ơn mẹ đã mang nặng đẻ đau. Hãy luôn nhớ công ơn dưỡng dục sinh thành, công ơn ấy, con sẽ lấy chi đền đáp cho cân xứng?” (Hc 7, 27-28). Được có mặt trên đời này đã là một hạnh phúc, là một điều kì diệu và Cha Mẹ chính là người đã ban cho chúng ta phép màu kì diệu ấy. Sau nữa, Cha Mẹ là những người thân thiết nhất, gần gũi nhất với mỗi con người, nếu không biết ơn Cha Mẹ mình thì con người sẽ chẳng bao giờ biết ơn được những người khác, hoặc nếu có thì đó cũng chỉ là những thói đời giả dối, kệch cỡm. Lòng biết ơn Cha Mẹ là một trong những đức tính bản năng vốn có ở mỗi người, đồng thời cũng chính là nền tảng giá trị nhất của cuộc sống này. Từ lúc chào đời đến khi trưởng thành, chúng ta luôn nhận được mọi điều tốt đẹp nhất từ Cha Mẹ. Thế nhưng, có mấy ai trong chúng ta thật sự hiểu rằng Cha Mẹ đã phải đánh đổi trong thầm lặng rất nhiều thứ chỉ để thấy được nụ cười của con mình. 

Chữ Hiếu là bài học đầu tiên của “Đạo làm người”, và là nền tảng đạo đức của xã hội. Kitô giáo là tôn giáo coi trọng Chữ Hiếu và đặt bổn phận hiếu kính lên hàng đầu trong các bổn phận của con người đối với nhau. Đây không chỉ là một hành động luân lý, mà còn là một điều răn được Thiên Chúa truyền dạy, một điều răn chỉ đứng sau ba răn dành riêng cho Thiên Chúa. Tuy nhiên, sự hiếu kính trong đạo Thiên Chúa không phải chỉ đơn thuần được thể hiện qua các nghi lễ, mà phải được thể hiện qua chính mối quan hệ yêu thương đích thực: đó là sự hiếu thảo, kính trọng tuyệt đối dành cho Cha Mẹ. Những người trẻ đích thực của Chúa phải là người coi trọng Chữ Hiếu để làm sáng danh Chúa. Những người trẻ tin kính Chúa phải là người thành tâm hiếu kính Cha Mẹ và hết lòng thực thi Lời Chúa đã truyền dạy: “Trước hết phải ăn ở hiếu thảo đối với gia đình mình, và đền ơn đáp nghĩa các bậc sinh thành. 

Thái Hóa Lộc