Tại sao Việt Nam càng lúc càng gia tăng xét xử vắng mặt?
Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội vừa đưa ra quyết định sẽ xử vắng mặt võ sư Đoàn Bảo Châu vào ngày 3/8 sắp tới, về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, theo Điều 117 của Bộ luật Hình sự. Ông Đoàn Bảo Châu hiện đang ở Canada.
Trong vài năm gần đây, Việt Nam càng lúc càng gia tăng đàn áp xuyên quốc gia, gia tăng xét xử vắng mặt.
Nhưng tại sao?
Một số vụ xét xử vắng mặt gần đây
Trong phiên tòa ngày 16/1/2024 về vụ khủng bố ngày 11/6/2023 tại Đắk Lắk, 6 trên tổng số 100 bị cáo bị xử vắng mặt, bao gồm nhà hoạt động người Thượng Y Quynh Bdap, đã tỵ nạn ở Thái Lan từ năm 2018. Ông Y Quynh Bdap bị xử 10 năm tù.
Ngày 31/12/2025, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội xử vắng mặt hai ông Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài, sống tại Đức, và tuyên phạt mỗi người 17 năm tù giam. Cả hai đều bị buộc tội theo Điều 117, như trường hợp ông Đoàn Bảo Châu.
Ngày 23/7/2026 vừa qua, Tòa án Nhân dân tỉnh Gia Lai xử 4 người Thượng về tội “Phá hoại chính sách đoàn kết” theo Điều 116, trong đó có 2 người bị xử vắng mặt, không rõ hiện đang ở đâu.
Đó chỉ là vài ví dụ.
Làm màu để hù dọa người dân
TS. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch BPSOS, bị xử vắng mặt ngày 28/4/2026 và bị tuyên án 11 năm tù giam. Không trát tòa. Không thông báo. Không luật sư. Tới khi đọc báo mới biết mình bị “phạt tù”.
Chúng ta đều có thể thấy đây là trò hề, bày ra để hù dọa người dân. Nếu ông Nguyễn Đình Thắng thực sự là khủng bố như vu cáo, tại sao không gửi Red Notice tới Interpol? Tại sao không kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ dẫn độ về Việt Nam? Tại sao không chuyển chứng cứ để cơ quan FBI điều tra “thành phần khủng bố” có thể nguy hại đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ? Tại sao vẫn để ông Thắng đi đây đi kia, làm việc với Hoa Kỳ, vận động LHQ, mới gần đây còn phát biểu tại phiên điều trần của Văn phòng Đại diện Mậu dịch Hoa Kỳ (USTR) để điều tra áp thuế quan lên Việt Nam?
TS. Nguyễn Đình Thắng chụp hình với Thượng nghị sĩ James Lankford tháng 5/2026.
Chính quyền Việt Nam thừa biết, họ có thể ép Thái Lan dẫn độ Y Quynh Bdap, nhưng không thể làm vậy với công dân Mỹ, đặc biệt một công dân đã nhiều năm làm việc với chính phủ Hoa Kỳ. Bằng chứng chẳng có. Lời khai nhân chứng vô giá trị.
Bản án chỉ là trò bịp với những người bị xử vắng mặt, nhưng là cái cớ để đàn áp, bắt bớ người trong nước. Một ví dụ là vụ bắt giữ 4 Cao Đài Chơn Truyền hôm 12/5: riêng ông Trần Ngọc Sương bị khởi tố và bắt giam theo Điều 117. Bản tin của Bộ Công an có đoạn:
“Theo kết quả điều tra ban đầu, thời gian qua Trần Ngọc Sương đã liên hệ với Nguyễn Đình Thắng (đối tượng liên quan đến khủng bố đã bị Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk có Quyết định truy nã) để trả lời phỏng vấn, cung cấp, đăng tải, chia sẻ các video clip, tài liệu có nội dung xuyên tạc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước.”
Nhà nước Việt Nam sợ gì?
Từ khi cựu Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm nắm quyền, Việt Nam càng ngày càng trở thành một nước công an trị. Càng ngày càng siết chặt mọi quyền tự do. Một mặt, gia tăng đàn áp trong nước: bắt người; giải thể một loạt tờ báo ở miền Nam dù chúng đã nằm dưới sự kiểm soát của nhà nước; biến các cơ quan báo chí nhà nước trở thành trực thuộc Đảng; đẻ thêm luật hạn chế tự do internet; bắt 5 người và phạt hơn 20 tờ báo chỉ vì một cuốn sách “Chuyện của Thanh”; đề xuất mở rộng Điều 117 của Bộ luật Hình sự để cấm các hành vi “chống Đảng” (không chỉ chống nhà nước), v.v. Không cho ai dám hó hé.
Mặt khác, gia tăng đàn áp xuyên quốc gia: xử vắng mặt hàng loạt nhà hoạt động nhân quyền và người bất đồng chính kiến; sách nhiễu, đe dọa cộng đồng người Thượng và người H’mông tỵ nạn tại Thái Lan; dẫn độ Y Quynh Bdap, v.v.
Càng siết, nhà nước Việt Nam càng cho thấy mình đang sợ. Nhưng họ sợ gì?
