ĐỔI CŨ RỒI LẠI ĐỔI MỚI DƯỚI CHẾ ĐỘ ĐỘC ĐẢNG: MÀN TRÌNH DIỄN CHÍNH TRỊ RẺ TIỀN VỀ TRÁCH NHIỆM

Tô tổng vừa yêu cầu Hà Nội xây dựng đội ngũ “dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới”. Lời kêu gọi nghe có vẻ quyết liệt. Nhưng trong thể chế cộng sản độc đảng, nơi không tồn tại cơ quan giám sát độc lập, báo chí tự do hay đối lập chính trị, việc đánh giá hiệu quả cải cách hành chính gần như chỉ dựa vào báo cáo nội bộ của chính những người đang nắm quyền.

Đây chính là lỗ hổng lớn nhất. Không có tòa án độc lập, không có Quốc hội thực quyền giám sát, không có truyền thông được phép điều tra sâu, thì làm sao biết đổi mới là thật hay chỉ là phong trào? Cải cách hành chính nhiều năm qua vẫn kéo dài tình trạng thủ tục chồng chéo, cán bộ né tránh trách nhiệm, doanh nghiệp kêu ca. Thế nhưng mỗi lần kiểm tra đều kết luận đã có chuyển biến tích cực. Khi người đánh giá và người bị đánh giá cùng một hệ thống, kết quả tất yếu thiên về tự khen.

Đáng nói hơn là sự mâu thuẫn của chính những người hôm nay hô hào dám đổi mới. Không ít cán bộ từng giữ tư duy bảo thủ, chậm chạp, thậm chí ngăn cản sáng kiến vì sợ mất vị trí hoặc sợ đi lệch đường lối, nay lại đứng ra phát biểu về tinh thần dám nghĩ, dám làm. Họ từng là người của ổn định, nay bất ngờ trở thành người của đột phá. Sự chuyển hướng này không đến từ áp lực của công luận hay bầu cử, mà từ yêu cầu chính trị từ trên xuống. Khi quyền lực không bị kiểm soát từ bên ngoài, khẩu hiệu đổi mới dễ trở thành công cụ tự vệ và tự trang điểm.

Thực tế cho thấy, thiếu cơ chế giám sát độc lập thì mọi lời kêu gọi sàng lọc cán bộ trì trệ cũng chỉ dừng ở mức khẩu hiệu. Ai dám nghĩ thật, làm thật nếu sai sót có thể bị quy kết chính trị? Ai dám đổi mới nếu kết quả cuối cùng vẫn do nội bộ Đảng tự đánh giá?

Hà Nội cần đổi mới thật sự. Nhưng đổi mới dưới chế độ không có giám sát độc lập chỉ là lời hứa suông, dễ biến thành màn trình diễn chính trị hơn là thay đổi thực chất.