Hoàng Quốc Dũng
Trước tiên chúng ta phải hiểu rằng ở Pháp, biểu tình đã trở thành một nét văn hóa, một sinh hoạt hết sức bình thường của đời sống xã hội. Người Pháp xuống đường không chỉ để phản đối hay đòi hỏi quyền lợi, mà đôi khi còn coi như một cuộc dạo chơi tập thể. Không khí nhiều cuộc biểu tình rất náo nhiệt, có âm nhạc, ca hát, nhảy múa, chẳng khác gì một ngày hội. Thời tiết cũng góp phần không nhỏ vào số người tham gia: trời nắng đẹp, người xuống đường thường đông hơn; trời mưa rét, nhiệt tình cách mạng đôi khi cũng giảm đi đáng kể. Vì thế, đừng vội nhìn vào số người biểu tình đông đảo mà kết luận rằng nước Pháp đang sụp đổ.
Nước Pháp lại đang trải qua những ngày đầy biến động. Những cuộc biểu tình bắt đầu từ sự bất mãn của học sinh về điều kiện học tập, thiếu giáo viên, thiếu phương tiện, rồi lan rộng sang các vấn đề đời sống, tiền lương, sức mua và chính sách xã hội. Ngày 17/10/2026, hàng trăm nghìn người xuống đường trên khắp nước Pháp. Theo chính quyền, có khoảng 550.000 người tham gia, trong khi các nhà tổ chức đưa ra con số 800.000.
Nhưng điều đáng lo ngại không chỉ là quy mô biểu tình, mà là mức độ bạo lực và phá hoại đi kèm. Hàng loạt cửa hàng bị đập phá, cướp bóc, xe cộ bị đốt, cảnh sát bị tấn công, nhiều công trình công cộng bị phá hủy. Hơn một nghìn người bị bắt giữ, hàng trăm người bị thương.
Đặc biệt nghiêm trọng, những kẻ bạo loạn đã tấn công trực tiếp vào các biểu tượng của nền Cộng hòa Pháp. Tòa thị chính Limoges bị phóng hỏa, tòa thị chính Marseille và Lille bị xâm nhập, phá hoại.
Phản đối chính phủ là một quyền dân chủ. Nhưng tấn công các thiết chế của nền Cộng hòa, đốt phá tài sản chung và cướp bóc tài sản của người dân thì không còn là thực hiện quyền dân chủ nữa. Đó là những hành vi phạm pháp, cần phải bị lên án và trừng trị.
Vậy ai đang gây ra những cuộc bạo loạn ấy?
Trước hết, phải phân biệt rõ những người biểu tình ôn hòa với những kẻ gây bạo lực. Đại bộ phận người xuống đường là những người biểu tình ôn hòa.
Nhưng trong xã hội Pháp từ lâu đã tồn tại những nhóm chuyên lợi dụng các cuộc biểu tình để gây rối, thường được gọi là les casseurs(kẻ đập phá).
Trong những năm gần đây, nổi bật là các nhóm cực tả (ultragauche) và bọn sử dụng phương thức hành động : Black Bloc. Chúng thường mặc đồ đen, che mặt, di chuyển thành nhóm, tìm cách đối đầu với cảnh sát, đập phá các cơ sở thương mại, tấn công các biểu tượng quyền lực nhà nước. Đặc biệt lần này chúng đã chuẩn bị trước các kế hoạch để tấn công và đốt phá một số tòa thị chính như Limoges và Marseille… Lực lượng cảnh sát quá mỏng và thiếu phương tiện để chống lại chúng.
Có thể nói, trong suốt mấy chục năm qua, nước Pháp đã vô tình nuôi dưỡng ngay trong lòng mình những phần tử mang tư tưởng thù địch với chính đất nước đã cưu mang họ.
Bên cạnh những nhóm cực đoan còn có những kẻ cơ hội, lợi dụng tình trạng hỗn loạn để cướp bóc. Đối với họ, biểu tình chỉ là cơ hội để hôi của.
Một yếu tố khác không thể bỏ qua là mạng xã hội. Những hình ảnh đốt phá, đối đầu với cảnh sát được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Một số người trẻ có thể bị kích động, muốn tham gia để thể hiện mình, quay video rồi đưa lên TikTok và các mạng xã hội khác. Bạo lực có nguy cơ trở thành một thứ trò chơi nguy hiểm, trong đó người tham gia quên mất hậu quả thực sự đối với xã hội.
