Bản đồ Thế giới mới: Phi Châu lớn hơn, Bắc Mỹ và Âu Châu bị thu nhỏ
Các quốc gia, tổ chức quốc tế, cơ sở giáo dục được khuyến khích sử dụng phép chiếu bản đồ mang tên Trái đất bình đẳng (Equal Earth) chứng tỏ chính xác hơn diện tích giữa các châu lục, cụ thể là phóng to Phi Châu và thu nhỏ Bắc Mỹ. Nghị quyết mang tên « Điều chỉnh bản đồ » (Correct the Map) được Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc thông qua ngày 04/09/2026, với 164 phiếu thuận và 1 phiếu chống từ Hoa Kỳ, sáu nước vắng mặt.
Ngày 4 tháng 9, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một nghị quyết thúc đẩy việc sử dụng các phép chiếu bản đồ toàn cầu phản ảnh chính xác hơn kích thước thực tế của các châu lục, cụ thể là phóng to Phi Châu và thu nhỏ Hoa Kỳ. © Studio graphique FMM
Cho đến nay, thế giới vẫn sử dụng bản đồ dựa theo phép chiếu Mercator - được đặt theo tên của Gerardus Mercator (1512-1594), một nhà địa lý, nhà bản đồ học, nhà triết học và thần học - thiết kế năm 1569 để phục vụ hoạt động hàng hải. Do đó, bản đồ Mercator cố tình phóng to những vùng lãnh thổ nằm ở gần hai cực và thu nhỏ Phi Châu, Nam Mỹ và nhiều khu vực gần xích đạo.
Theo phép chiếu bản đồ « Equal Earth » được khởi xướng từ năm 2018, bề mặt Phi Châu trên bản đồ sẽ lớn hơn, Bắc Mỹ và Âu Châu bị thu nhỏ so với bản đồ hiện tại.
Thông tín viên RFI Carrie Nooten tại New York tường trình:
« Với nghị quyết vừa được thông qua, Liên Hiệp Quốc chính thức kêu gọi các quốc gia hội viên, tổ chức quốc tế và cơ sở giáo dục từ bỏ bản đồ phổ biến từ nhiều thế kỷ qua. Kiểu bản đồ cũ phóng đại đáng kể kích thước của các quốc gia gần hai cực, trong khi thu nhỏ các khu vực cận Sahara. Một ví dụ điển hình là đảo Groenland thường được chứng tỏ có diện tích gần tương đương Phi Châu, dù trên thực tế Phi Châu rộng hơn khoảng 14 lần.
Được Togo và Liên Hiệp Phi Châu khởi xướng với sự đồng bảo trợ của Pháp, nghị quyết này hướng tới việc xây dựng một cách nhìn công bằng hơn về không gian địa lý toàn cầu. Ngoại trưởng Togo Robert Dussey cho rằng những sai lệch trên bản đồ đã tạo thành những thành kiến ăn sâu vào nhận thức của nhiều thế hệ, ảnh hưởng đến nhận thức chung. Theo ông, sự bất công đó không chỉ đơn thuần là vấn đề kỹ thuật bản đồ học mà còn liên quan đến công bằng trong nhận thức, sự tôn trọng đối với các dân tộc, ký ức lịch sử và cuộc đấu tranh khắc phục những cách nhìn thiên lệch được truyền lại.
Việc áp dụng các khuyến nghị mới sẽ khiến diện tích của Âu Châu, Nga, Tàu Cộng và Hoa Kỳ trên bản đồ được chứng tỏ nhỏ hơn so với trước đây. Tuy nhiên, trong số các nước liên quan, chỉ có Mỹ không ủng hộ nghị quyết. Trước đó vài giờ, Pháp cũng chính thức tuyên bố chấm dứt sử dụng mẫu bản đồ thế giới cũ ».
Thu Hằng
