ĐỒNG MINH VÀ KẺ THÙ CỦA TT MỸ

Thái Hóa Lộc

Diễn đàn Kinh tế thế giớ Davos 2026 tại Thụy Sĩ đã bắt đầu, những cuộc thảo luận về công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang tạm nhường chỗ cho vấn đề thuế quan và an ninh khu vực. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo châu Âu nỗ lực tìm kiếm giải pháp thích ứng với những định hướng chính sách mới từ phía Mỹ, đặc biệt liên quan đến Greenland.

Trong những năm gần đây, từng xuất hiện không ít ý kiến cho rằng vai trò trung tâm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) (được tổ chức thường niên ở Davos, Thụy Sĩ) đang dần phai nhạt, trong bối cảnh toàn cầu hóa và chủ nghĩa đa phương ngày càng vấp phải nhiều thách thức. Thế nhưng, kỳ hội nghị năm nay lại ghi nhận số lượng kỷ lục các nhà lãnh đạo thế giới tham dự. Giới quan sát cho rằng chính sự hiện diện của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến Davos trở nên “đắt giá” hơn bao giờ hết, khi nhiều quốc gia muốn trực tiếp theo dõi và tìm kiếm cơ hội đối thoại về định hướng và chính sách của Washington. Tuy nhiên, “yếu tố Trump” không phải là điều duy nhất giữ chân các nhà lãnh đạo trong ngày khai mạc hội nghị thường niên hôm 20/. Bên cạnh những kỳ vọng về phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo (AI) – vốn là các chủ đề ưu tiên của WEF, giới quan sát cũng đưa ra những góc nhìn thận trọng về các điểm nóng hiện nay trên thế giới. Ông Mark Leonard, Giám đốc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), dự báo rằng “các cuộc thảo luận tại Davos sẽ xoay quanh sự gián đoạn và hỗn loạn”.

Sự hiện diện của TT Trump tại diễn đàn là đặt nền tảng gần như trọn vẹn trên mục tiêu chính là America First. Từ căn bản đó, ông Trump đã đưa ra những thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại, với kẻ thù cũng như với những xứ gọi là đồng minh, với hậu quả trực tiếp lên sách lược tổng quát qua sách lược về an ninh quốc gia.

Với TT Trump khác hẳn cái nhìn của gần hết các vị TT tiền nhiệm từ sau thế chiến tới nay, nhất là từ Bush Con tới Obama tới Biden. Không ai không biết chính sách đối ngoại của Mỹ, là nền tảng của sách lược An ninh Quốc Gia từ sau thế chiến tới thời cựu TT Biden, kể cả trong nhiệm kỳ đầu của TT Trump, vẫn đặt nền tảng của chiến tranh lạnh, với chủ trương liên minh với các quốc gia Tây Âu và các quốc gia theo chủ nghĩa tư bản chống lại khối được coi như kẻ thù chung là khối cộng sản, bây giờ đã đổi áo thành xã hội chủ nghĩa, cho thích hợp hơn với môi trường hiện hữu sau khi CS đã bị vứt vào thùng rác lịch sử. Nền tảng 'chống cộng' này bị lung lay tận gốc rễ khi bức màn sắt cộng sản rơi rụng như sung vào những năm 1989-1990. Kẻ thù chung cộng sản 'biến mất' nhưng tình đồng minh Mỹ-Tây Âu vẫn còn, tuy chẳng ai hiểu đồng minh trong chuyện gì, để làm gì.

Cho tới ngày khủng khiếp 9-11 khi al Qaeda đánh Mỹ. Bất thình lình, khối đồng minh tìm ra được một kẻ thù mới để coi như biện minh cho tình đồng minh được tái sinh: kẻ thù chung mới xuất hiện chính là các nhóm khủng bố Hồi giáo quá khích. Khi Mỹ ra tay đánh Afghanistan và nhóm nắm quyền tại đó, Taliban, thì cả khối đồng minh, kể cả rất nhiều đồng minh mới ngoài Tây Âu, đã chung lưng sát cánh với Mỹ.  Hơn hai chục năm sau, mối đe dọa của khủng bố Hồi giáo quá khích phai nhạt đi trên khắp thế giới qua những càn quét thật hữu hiệu của Mỹ và các đồng minh cũ và mới. Chất keo gắn bó tình 'đồng minh' có vẻ loãng đi nhiều khi lý do tồn tại khó biện minh hơn vì mất 'kẻ thù chung'. Cộng sản đã tiêu tùng trong khi khủng bố Hồi giáo quá khích cũng hết còn là đe dọa lớn. Trong khi thiên hạ lại thấy một đại cường kinh tế mới nổi, là Trung Cộng. Sức mạnh kinh tế của TC lớn như thổi, đưa đến tình trạng bối rối chung: phải đối phó như thế nào, chặn chống TC hay trái lại, muốn có quan hệ tốt?

Quan trọng hơn xa, làn ranh ý thức hệ giữa khối tư bản và khối cộng sản của thời chiến tranh lạnh ngày càng phai nhạt khi ta thấy các chính sách của Mỹ, đặc biệt là bắt đầu từ thời Obama, 'tiến nhanh, tiến mạnh về phía tả, trong khi khối cựu Liên Xô và đặc biệt là Tầu cộng ngày càng bò về phía tư bản. Bức tranh đồng minh/kẻ thù qua ý thức hệ hiển nhiên bị xáo trộn, trở nên rối mù. Chẳng ai còn biết chắc ai bạn ai thù nữa. Trong khi thế giới đang tự lột xác, chao đảo tìm hướng đi mới, thì xẩy ra hiện tượng... Trump!

Trong tư cách một người KHÔNG phải là chính trị gia chuyên nghiệp, ông Trump cố tình không nhìn vào lịch sử chính trị thế giới, bất cần biết nguy cơ cộng sản vì cộng sản đã tiêu tùng rồi, khinh thường nguy cơ khủng bố Hồi giáo bị coi như dẹp yên rồi, ngoại trừ một vài tên khùng điên lẻ tẻ, mà chỉ nhìn thấy một nước Mỹ ngày càng sa sút, ngày càng bị thế giới khai thác, lợi dụng trong khi cả thế giới lại khinh thường Mỹ một cách công khai, không ngại chửi Mỹ là ngu, hay nhẹ hơn, ngây thơ. Dân cả thế giới luôn luôn tay chìa ra nhận tiền Mỹ trong khi miệng chửi Mỹ ngu, nhất là dân Âu Châu. Trump cũng thấy rõ là những đồng minh cố hữu, đặt biệt là Tây Âu và cả hai anh láng giềng Canada và Mexico, đóng tuồng là đồng minh, trong khi cố khai thác, vắt sữa con bò Mỹ tới chết. Như vậy, thì đâu phải là đồng minh!

Còn về kẻ thù thì sao?  Với  ông Trump, những kẻ thù của Mỹ là những xứ muốn gây hại trực tiếp cho Mỹ, như Iran, Venezuela,... Những kẻ thù 'cố hữu', cổ điển không còn nữa. TT Trump ra trước Liên Hiệp Quốc công khai lên án chủ nghĩa và chế độ cộng sản, nhưng đó là cái hại chung cho cả nhân loại, riêng đối với Mỹ, Mỹ không bị cộng sản trực tiếp đe dọa. Nôm na ra, kẻ thù của Mỹ là những xứ trực tiếp muốn gây hại Mỹ, hay muốn khai thác Mỹ vì quyền lợi của họ, chứ không còn là những chủ nghĩa trừu tượng như cộng sản và Hồi giáo quá khích là loại lắt nhắt mà Trump rất coi thường, tự cho có thể dẹp yên dễ dàng. Kẻ thù lớn và nguy hại hơn nhiều là... Tầu cộng.

Khi TT Trump ngay trong nhiệm kỳ đầu, bổ nhiệm giáo sư Peter Navarro làm Đại Diện Thương Mại, ông đã công khai tuyên chiến với Trung Cộng. Ông Trump nhìn TC như một kẻ thù ngay trong hiện tại, đang gặm nhấm cả thế giới qua chính sách mậu dịch tung hàng rẻ vào thế giới nghèo, và qua viện trợ kinh tế của TC. Chuyện này chính là chủ đề của tuyệt tác của GS Navarro 'Death By China'. Cái nguy cơ khổng lồ mà Trump nhìn thấy rõ trước mắt hiển nhiên không còn là chủ thuyết cộng sản hay mấy tên Hồi giáo cực đoan, mà chính là việc đại cường Mỹ mất thế đại cường để rồi thế giới sẽ bị thống trị bởi một đế chế mới cực nguy hại là... Tầu cộng. Về lâu về dài, nếu không sửa đổi, 'đế chế' Mỹ sẽ suy thoái như các đế chế Anh, La Mã,... trước đây. 

Chính sách chặn TC của TT Trump, ngay từ nhiệm kỳ đầu, ai cũng thấy, đó là tìm cách cô lập TC về kinh tế cũng như chính trị, bằng cách bao vây TC bằng các 'đồng minh' mới của Mỹ, từ Nga qua Ấn Độ, Úc, các xứ Đông Nam Á trong đó có cả VN, rồi qua Đài Loan, Nhật, Nam Hàn, và nếu có thể, cả Bắc Hàn luôn. Chính sách bao vây cô lập TC giải thích việc Trump có vẻ nhẹ tay với CSVN, vì muốn kéo VN vào thành một mắt xích bao vây TC.

Hiểu cho rõ: Trump đánh bắt Maduro không phải vì ma túy, cũng chẳng phải vì dầu hỏa Venezuela, mà chính vì nguy cơ Trung Cộng đang chui vào sân sau của Mỹ. Ngay cả những việc Trump làm liên quan tới Panama và Greenland, cũng là những biện pháp cản Tầu cộng, không hơn không kém. Nhiều chuyên gia bàn về chủ thuyết Monroe -bảo vệ vùng Tây Bán Cầu Mỹ Châu-, nhưng việc chống TC đi xa hơn thuyết Monroe, vì nhắm chặn bành trướng của TC trên khắp thế giới…

Kẻ thù mới và nguy hiểm mà ông Trump cũng đã nhìn thấy rất rõ, đó là: những kẻ thù từ trong nước là đám di dân lậu gây hại vô bờ cho an ninh trật tự công cộng trong xứ và cho kinh tế Mỹ: tốn ngân sách cho y tế, giáo dục, an ninh, chiếm việc làm của dân Mỹ, phá vỡ những giá trị văn hoá truyền thống Mỹ. 

Đối với ông Trump đã nhìn rõ đâu là bạn đâu là thù đúng nghĩa theo tinh thần NƯỚC MỸ TRÊN HẾT!