Từ vụ Nguyễn Sỹ Cương CSVN tăng tốc kiểm soát mạng xã hội

Nguồn hình ảnh,Ảnh chụp màn hình/Getty Images

Khi dịch giả, nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng đăng tấm ảnh về gốc cây 55 trên trang Facebook cá nhân của mình, ông ngạc nhiên khi xuất hiện thông tin bài viết bị chặn tại Việt Nam, theo đề nghị của Bộ Công an.

Gốc cây số 55 trong thời gian qua đã trở thành một chủ đề thu hút bàn luận trên các nền tảng mạng xã hội.

Nơi đó, trong hơn một năm trước, vào một ngày cuối tháng 5/2025, cựu Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương đã lái chiếc xe hiệu BMW gây ra tai nạn khiến một nữ sinh 18 tuổi thiệt mạng.

Gốc cây này đã trở thành nơi nhiều người dân đến đặt hoa, vừa là tưởng nhớ nạn nhân, vừa là biểu tượng đòi công lý, yêu cầu chính quyền xử lý người gây tai nạn.

Bài đăng của ông Hoàng, dù không nhắc đến bất kỳ từ khóa nào được cho là nhạy cảm như "BMW" hay "Nguyễn Sỹ Cương", nhưng vẫn bị chặn.

Không chỉ Bộ Công an, rất nhiều yêu cầu chặn hiển thị các bài đăng về vụ tai nạn liên quan đến vị cựu đại biểu Quốc hội này, là từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Tình trạng các bài viết bị gỡ bỏ, hoặc hạn chế hiển thị tại Việt Nam trên Facebook và Threads, hai nền tảng mạng xã hội thuộc Meta.

Trong khi đó, vụ tai nạn đã được hàng loạt các tờ báo và kênh truyền thông quốc tế đồng loạt đăng tải sau khi chính quyền công bố danh tính người gây tai nạn trên Đài truyền hình Việt Nam hôm 17/8.

Tờ The New York Times của Mỹ cho biết vợ ông Cương, bà Lâm Thị Phương Thanh – Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch – đã trở thành tâm điểm đặc biệt khiến dư luận tò mò.

Chúng tôi đã liên hệ qua email chính thức của những cơ quan chính phủ này nhưng chưa nhận được phản hồi.

Diễn biến này đang đặt ra nhiều câu hỏi về tính minh bạch trong hoạt động kiểm duyệt nội dung của Meta tại Việt Nam.

BBC News Tiếng Việt đã đề nghị cả Meta lẫn Oversight Board - một cơ quan bên ngoài chịu trách nhiệm nhận khiếu nại quyết định thực thi của Meta về nội dung trên Facebook, Instagram hoặc Threads - bình luận nhưng chưa nhận lại hồi âm.

Liên tục bị chặn hiển thị tại Việt Nam

Nhiều người dùng Facebook và Threads đồng loạt phản ánh việc bài viết nhắc tên ông Nguyễn Sỹ Cương bị nền tảng xóa hoặc hạn chế truy cập.

Việc gỡ bài với các tài khoản trong nước hoặc chặn hiển thị các bài từ nước ngoài được cho là một cách thức mà chính quyền Việt Nam thường sử dụng để kiểm soát thông tin bất lợi, vốn thường được gán nhãn sai sự thật, phản động.

Trên nền tảng Threads, vốn đang cho phép thực hiện chế độ ẩn danh, rất nhiều người dùng đã thống kê và cập nhật việc các bài viết bị gỡ, bị ẩn.

Không ít tài khoản tuyên bố rằng hễ bài họ bị xóa thì sẽ viết bài khác bù lại, thậm chí viết nhiều hơn nhằm duy trì sức nóng dư luận và quyết không để sự việc bị chìm xuống.

Hai ngày sau khi đăng tải bài viết phản ánh việc các bài đăng của mình liên tục bị gỡ, chính bài viết "vòng lặp" này của Luật Khoa Tạp chí cũng đã bị Facebook chặn tại Việt Nam theo yêu cầu từ Bộ Công an.

"Chúng tôi bị hạn chế thường xuyên, gần như hàng ngày, trong những thời điểm nóng về chính trị xã hội, chẳng hạn như dịp Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội, hay vụ Nguyễn Sỹ Cương vừa qua," Nhà báo Trịnh Hữu Long, tổng biên tập Luật Khoa Tạp chí, trả lời BBC News Tiếng Việt.

Ông Long cho biết việc chính quyền Việt Nam hạn chế các bài đăng từ trang Facebook của tổ chức ông là khá "thường xuyên".

Trong khi đó, các bài của Luật Khoa Tạp chí trên các nền tảng như YouTube hay LinkedIn không gặp tình trạng tương tự.

"Chúng tôi cũng sống chung với lũ thôi. Những kẻ mạnh bắt tay nhau thì người dùng chịu trận, mặc dù chúng tôi cũng liên tục thúc giục Facebook - thông qua các mạng lưới vận động quốc tế - cần nâng cao các tiêu chuẩn bảo vệ ngôn luận trước các đòi hỏi rõ ràng là vi phạm pháp luật nhân quyền quốc tế của chính quyền Việt Nam."

Ông Trịnh Hữu Long cũng là đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành của tổ chức Legal Initiatives for Vietnam (LIV), chuyên về luật pháp, có trụ sở ở Đài Loan.

Theo phản ánh của nhiều người dùng, Facebook thông báo chặn theo yêu cầu của Bộ Công an hoặc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dựa trên luật pháp sở tại chứ không giải thích rõ hơn.

Khi được hỏi liệu có khiếu nại lên Facebook hay Meta về việc bị hạn chế không, ông Long từ Luật Khoa Tạp chí nói tòa soạn hiểu công ty công nghệ này phải chấp nhận những yêu cầu này từ Việt Nam để tiếp tục được hoạt động bình thường.

Theo ông, hạn chế mà Facebook đặt ra không đồng nghĩa với việc tòa soạn làm gì sai, mà vì Facebook "buộc phải tuân thủ" yêu cầu từ chính quyền.

"Chúng tôi có báo tin cho Facebook để họ biết rằng chúng tôi không đồng tình với thực hành này của Facebook và Facebook nên có những quy định khắt khe hơn với những đòi hỏi từ chính quyền, chứ không phải chính quyền đòi gì thì được nấy."