Đóng cửa hàng loạt báo lớn, độc giả lo mất nguồn tư liệu quan trọng
Hoàng Nam
Ngày 25/6, nhiều báo ở thành phố Hồ Chí Minh đã công bố ấn phẩm in cuối cùng và kêu gọi độc giả ủng hộ.
Bối cảnh: Ngày 9/6, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 863 về việc thành lập Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình. Cơ quan này sẽ sáp nhập ba tờ báo là Tuổi Trẻ (chỉ giữ lại báo điện tử), Sài Gòn Giải phóng và Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh.
Cùng với đó, thành phố này sẽ giải thể tám tờ báo: Người Lao Động, Phụ nữ TP. HCM, Pháp luật TP. HCM, Tạp chí Giáo dục TP. HCM, Tạp chí Du lịch TP. HCM, Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn, Tạp chí Kinh tế Sài Gòn, và Tạp chí Khoa học phổ thông.
Các báo bị giải thể sẽ phải dừng xuất bản các ấn phẩm từ ngày 30/6 và kết thúc hoạt động từ ngày 31/8.
Phản ứng của dư luận: Từ khi có thông tin giải thể và sáp nhập nhiều tờ báo lớn có lịch sử hoạt động nhiều thập niên tại TP. Hồ Chí Minh, rất nhiều nhà báo và độc giả đã nói lời chia tay và bày tỏ niềm nuối tiếc trên mạng xã hội.
LUẬT KHOA CHỈ LÀM BÁO, KHÔNG TUYÊN TRUYỀN
Giữa trăm tờ báo giống nhau, Luật Khoa chọn con đường khác – làm báo độc lập, không tuyên truyền.
Chúng tôi dành nhiều tâm sức để làm báo: viết chi tiết, cẩn trọng và đầy đủ dẫn chứng nhưng dễ hiểu nhất, để bạn không phải vất vả tìm kiếm và hiểu thông tin. Hãy đồng hành cùng Luật Khoa!
Trần Hải Yến, độc giả của tờ Tạp chí Kinh tế Sài Gònthắc mắc: “Thật sự mình không hiểu. Thành lập từ 4/1/1991, trải qua 35 năm hoạt động, một tạp chí về kinh tế uy tín và chất lượng, không sử dụng ngân sách Nhà nước – Thời báo Kinh tế Sài Gòn […] phải chấm dứt xuất bản sau ngày 25/6/2026. Phiên bản online […] cũng bị dừng. Theo quy hoạch báo chí của TP.HCM, từ 1/7/2026, cả thành phố chỉ còn một tờ báo giấy là Sài Gòn Giải phóng – tờ mà gần như chả ai đọc!!!”
Nhà báo Nguyễn Quyết, từng làm việc cho báo Người Lao Độngviết: “Đang mừng cho báo, mừng cho anh chị em thì lại đến lúc tất cả phải nói lời chia tay, trong một ngày. Đúng là không tưởng tượng được có ngày hôm nay.”
Vũ Thùy Trang, phóng viên của báo Người Lao Độngxúc động: “Cuộc chia tay này, không lấy của mình nước mắt […]. Nhưng thà khóc được thì nó còn nhanh quên. Đằng này, âm ỉ và chất chứa nhiều cung bậc cảm xúc, đến mức đắng lòng và cạn lời.”
Nhà báo Lý Đợi, cộng tác viên của Tạp chí Phụ nữ TP. Hồ Chí Minhnhận xét: “Một tờ báo giàu mạnh thì hẳn nhiên đa phần nhân sự phải giỏi nghề và yêu nghề. Tui tin rằng, các anh chị em […] sẽ tiếp bước được trên hành trình mới, làm báo với phương thức mới và giao diện khác.”
Ngoài nuối tiếc, một số độc giả khác còn lo ngại các nguồn tư liệu quan trọng này sẽ biến mất khi các tờ báo được cho là “uy tín nhất” đóng cửa.
Độc giả Bùi Phương Chi của tờ Tạp chí Kinh tế Sài Gònchia sẻ: “Số báo cuối cùng của một tờ báo uy tín về kinh tế bậc nhất ở Việt Nam. Tôi biết có giáo sư nước ngoài mua từ những số đầu tiên và mỗi năm đóng lại thành một quyển để trang trọng trong thư viện sách của mình. Những bài giảng của ông về kinh tế Việt Nam đều được lấy tư liệu từ Thời báo Kinh tế Sài Gòn. Bản thân tôi cũng là người luôn luôn dùng các bài báo trong tạp chí này để dạy cho học viên nước ngoài hơn 30 năm nay.”
Độc giả Lương Thế Huy lo lắng: “Tôi lo vấn đề này bởi vì rất nhiều báo cáo, nghiên cứu của cộng đồng LGBT trước nay phụ thuộc vào các nguồn báo chí, mà tình cờ những báo sắp đóng cửa lại là những tờ đưa tin tích cực trong hơn 10 năm qua. họ là nơi lưu giữ lịch sử của những biến chuyển, thảo luận về cả đời sống lẫn chính sách của cộng đồng.”
Một số độc giả khác lại bày tỏ lòng “tiếc thương” cho tiềm năng của một số tờ báo bị buộc phải đóng cửa.
Nhà báo Phúc Hoàng nhận xét: “Ở Nhật có tờ báo Nikkei nổi tiếng, tên đây đủ là Nihon Keizai Shinbun (Nhật Bản Kinh tế Tân văn), là tờ báo đẳng cấp bậc nhất, năm nay kỷ niệm 150 năm ngày sáng lập. Từ nhiều năm trước tôi vẫn nghĩ Thời báo Kinh tế Sài Gòn (TBKTSG) sẽ trở thành một Nikkei của Việt Nam. Nhưng rất tiếc TBKTSG sẽ mất, mất một văn minh tòa soạn hiếm có và mất ước mơ về tương lai rộng mở của một tờ báo đẳng cấp bậc nhất của Việt Nam.”
Bên kia nói gì: Theo Quyết định 863, Thành ủy TP. Hồ CHí Minh đánh giá quá trình thực hiện sẽ “ảnh hưởng đến tâm tư, tình cảm, việc làm” của các nhà báo thuộc “đối tượng sắp xếp” và có thể xuất hiện các thông tin, quan điểm “sai lệch, sai trái” về việc sắp xếp hệ thống báo chí, tự do ngôn luận, tự do báo chí. Vì vậy, Thành ủy yêu cầu phải “nắm bắt, đấu tranh phản bác kịp thời, đầy đủ” và phải “làm tốt công tác tư tưởng trong đội ngũ” nhà báo.
Liên quan: Bên cạnh việc sắp xếp 11 báo kể trên, hai tờ báo tôn giáo là Giác Ngộ và Công giáo và Dân tộc vẫn sẽ được giữ lại, được “hỗ trợ duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động”, nghĩa là được trợ cấp ngân sách.
Theo Quyết định 863 của Thành ủy, một trong những tiêu chí quan trọng để sáp nhập hay giải thể các báo là “mức tự chủ tài chính”. Cả ba báo được giữ lại để sáp nhập đều có mức tự chủ tài chính nhóm 1, tức tự đảm bảo chi thường xuyên và đầu tư. Theo văn bản này, tất cả tám báo bị buộc đóng cửa đều có mức tự chủ tài chính nhóm 2.
Hiện chưa rõ vì sao hai báo tôn giáo kể trên được đặc cách giữ lại và được “hỗ trợ”. Luật Khoa đã liên lạc với Thành ủy TP. Hồ Chí Minh để hỏi lý do cho quyết định này nhưng không nhận được phản hồi.
Toàn cảnh: Việc quy hoạch báo chí tại TP. Hồ Chí Minh nằm trong cuộc đại quy hoạch hệ thống báo chí nhà nước của Đảng Cộng sản bắt đầu từ năm 2019 khiến hàng loạt cơ quan báo, đài hoặc phải đóng cửa hoặc phải sáp nhập lại với nhau.
Tháng 3/2026, Đảng Cộng sản đã chuyển ba cơ quan truyền thông, báo chí thuộc nhà nước sang trực thuộc đảng là Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN).
Trước đó, vào tháng 2/2026, Hà Nội đã thành lập cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội và sáp nhập sáu cơ quan báo chí bao gồm: Báo Hà Nội mới; Báo Phụ nữ Thủ đô; Báo Lao động Thủ đô; Báo Kinh tế và Đô thị; Báo Tuổi trẻ Thủ đô; Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội.
Tính đến tháng 12/2025, cả nước còn 137 cơ quan báo, giảm 58 cơ quan so với năm 2019.
