Không được đi học và bị ép kết hôn: cô gái 19 tuổi chạy trốn bằng taxi

Nguồn hình ảnh,BBC/Imogen Anderson

Chụp lại hình ảnh,Đã gần năm năm kể từ khi Taliban cấm các bé gái trên 12 tuổi đến trường, với nhiều lý do khác nhau được đưa ra để biện minh cho việc lệnh cấm vẫn còn hiệu lực

Tác giả,Yogita Limaye

Alia – tên đã được thay đổi để đảm bảo an toàn cho cô – đã vượt hàng trăm dặm từ ngôi làng của mình tới Kabul để chạy trốn cuộc hôn nhân bắt ép.

Chuyến taxi năm ngoái cùng người chị họ – cả hai trùm kín từ đầu đến chân, chỉ có mắt để lộ theo quy định bắt buộc – là một việc làm rất khác thường và đầy rủi ro ở Afghanistan. Họ có thể bị lực lượng kiểm tra của Taliban chặn lại bất cứ lúc nào.

Những người này chịu trách nhiệm thực thi quy định cấm phụ nữ di chuyển đường dài nếu không có nam nhân đi cùng.

Nhưng Alia, 19 tuổi, và người chị họ đã không bị chặn tại bất kỳ trạm kiểm soát nào của Taliban và cuối cùng đã tới được thủ đô.

"Tôi bịa cớ với gia đình rằng mình lên đây để gặp bạn bè và bạn học cũ. Nhưng điều đó không đúng. Họ không ở đây. Lý do thực sự là nếu tôi ở lại Daykundi, tôi sẽ bị ép kết hôn." 

Thay vào đó, cô đã có sẵn một kế hoạch khi tới Kabul: đăng ký một khóa học tiếng Anh.

Những khóa học tư ngắn hạn, chỉ tập trung vào một kỹ năng cụ thể như thế này – vốn chỉ dành cho những người đủ khả năng chi trả – cùng với các trường madrasa chuyên về giáo dục tôn giáo, hiện là những lựa chọn duy nhất để các bé gái Afghanistan tiếp tục học sau bậc tiểu học. Nhưng cả hai đều không thể thay thế nền giáo dục chính quy.

Đã gần năm năm kể từ khi Taliban cấm các bé gái trên 12 tuổi đến trường, với nhiều lý do khác nhau được đưa ra để biện minh cho việc lệnh cấm vẫn còn hiệu lực.

Đó là quãng thời gian mà những cô gái như Alia lớn lên mà không được tiếp cận nền giáo dục họ muốn và cần có.

Đó cũng là những năm tháng cánh cửa nghề nghiệp gần như bị đóng sập, khiến lựa chọn của họ ngày càng thu hẹp cho đến khi hàng triệu bé gái ở Afghanistan chỉ còn một lối đi: kết hôn.

Nguồn hình ảnh,AFP/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,Những bé trai này đang theo học tại một madrasa, tức trường học tôn giáo. Một số hình thức giáo dục tôn giáo cũng được mở cho các bé gái

Câu chuyện của Alia tương đối khác lạ, không chỉ vì lòng can đảm mà còn vì cô xuất thân từ một gia đình đủ điều kiện tài chính để theo đuổi vài cơ hội ít ỏi còn lại cho phụ nữ trẻ. Đây là điều rất hiếm ở một quốc gia, theo Liên Hợp Quốc, cứ bốn người thì có ba người không được đáp ứng các nhu cầu cơ bản.

Không phải gia đình Alia không muốn cô học – họ chấp nhận việc cô ở lại Kabul và vẫn đang chu cấp tiền học tiếng Anh cho cô – nhưng ngay cả họ cũng bị thực tế cuộc sống ở Afghanistan bó buộc.

"Trước khi lệnh cấm được ban hành, bố mẹ luôn hết lòng khuyến khích tôi đi học. Họ nói rằng tôi chắc chắn có thể thực hiện ước mơ trở thành phi công.

"Nhưng giờ đây họ nói rằng điều tốt nhất với tôi là kết hôn, vì tôi không thể đến trường, không thể vào đại học, thậm chí cũng không thể đi làm."

Alia đã nhận được nhiều lời cầu hôn. Cô sợ rằng rồi mình có thể buộc phải chấp nhận một trong số đó; sợ rằng gia đình chồng tương lai sẽ không cho cô sự tự do như cha mẹ ruột.

"Một số gia đình rất hà khắc. Họ có thể bắt tôi quên đi ước mơ của mình. Tôi không thấy lạc quan chút nào về điều đó."

Nhưng quyết tâm của cô vẫn rất mạnh mẽ.

"Nếu gia đình không ép tôi lấy chồng, tôi sẽ chờ. Tôi sẽ cưỡng lại điều đó cho đến hơi thở cuối cùng."

Dẫu vậy, việc cưỡng lại vô cùng khó khăn.

Trong một căn nhà nhỏ, trống trải ở phía tây Kabul, chúng tôi gặp Shama.

"Nếu Taliban không lên nắm quyền, bây giờ tôi sẽ học xong phổ thông. Tôi đã rất gần với ước mơ trở thành bác sĩ. Đó là điều tôi luôn mong muốn," Shama nói.

Thế nhưng bốn năm trước, khi mới 18 tuổi, cô bị mẹ thúc ép kết hôn. Giờ đây cô đã là mẹ của hai đứa con nhỏ – một bé sơ sinh và một bé chập chững biết đi, cả hai đều là con gái.

Tên của cô và gia đình cũng đã được thay đổi để đảm bảo an toàn.

Mẹ của cô, bà Kamila – làm nghề lao công để nuôi các con gái ăn học sau khi chồng qua đời cách đây sáu năm – cảm thấy bản thân không còn lựa chọn nào khác. Bà lo rằng con gái mình, một thiếu nữ đã đến tuổi kết hôn, sẽ trở thành tâm điểm chú ý của tiêu cực và gặp rắc rối nếu vẫn sống độc thân.

"Tôi sợ rằng họ [các tay súng Taliban] sẽ hỏi tại sao tôi chưa gả con bé đi," bà Kamila nói với chúng tôi.

"Tôi từng muốn con bé được học hành, đi làm và đóng góp cho xã hội. Tôi mù chữ nên chẳng khác nào người mù. Nhưng tôi luôn muốn các con gái mình được học. Con bé [Shama] có rất nhiều ước mơ. Nhưng điều đó đã không thể thành hiện thực."

Lệnh cấm giáo dục của chính quyền Taliban đã gây ra những tác động không thể đảo ngược đối với cuộc đời của vô số phụ nữ và trẻ em gái. Theo Liên Hợp Quốc, nếu lệnh cấm kéo dài đến năm 2030, "hơn hai triệu bé gái sẽ bị tước quyền học tập sau bậc tiểu học tại một quốc gia vốn đã có tỷ lệ biết chữ ở nữ giới thấp nhất thế giới".

"Có chồng không phải là ước mơ duy nhất của một người phụ nữ. Trước hết, cô ấy cần tự đứng vững trên đôi chân mình, trở nên độc lập, rồi sau đó mới có thể kết hôn và xây dựng gia đình. Nhưng tôi bước vào cuộc sống mới này mà không có được bất kỳ điều gì trong số đó. Giấc mơ của tôi vẫn còn dang dở," Shama nói.

Trước khi Taliban trở lại nắm quyền, Shama từng từ chối rất nhiều lời cầu hôn.

"Tôi từ chối vì việc học đối với tôi quan trọng hơn bất cứ điều gì khác. Điều tôi mong muốn cho bản thân không phải là điều những người đàn ông đó mong muốn ở tôi," cô nói.

Giờ đây, cô cho biết mình luôn sống trong trạng thái căng thẳng, thậm chí bị ám ảnh khi xem những bộ phim có nhân vật nữ được khắc họa là đang học tập hoặc làm việc.

Cô được chồng đối xử tử tế, nhưng nỗi đau vì chưa từng có cơ hội phát huy hết tiềm năng của bản thân chưa bao giờ nguôi ngoai.

"Điều đó thật sự rất khó khăn với tôi. Tôi cảm thấy như bị mắc kẹt trong chính ngôi nhà của mình. Tôi chỉ sống vì các con," cô nói.

Em gái 18 tuổi của cô, Nora, giờ đây lo sợ mình cũng sẽ phải chịu chung số phận.

"Em còn quá trẻ để kết hôn. Em muốn tiếp tục việc học. Giống như sống trong nhà tù vậy. Em sợ ra ngoài vì chính quyền, còn ở nhà thì mẹ lại nói em phải lấy chồng," Nora – người thường mơ thấy mình được quay lại trường học – chia sẻ.

Nhưng cô không tin rằng mình sẽ có ngày trở lại trường dưới sự cai trị của Taliban.

"Chính quyền Taliban nói rằng trường học dành cho nữ sinh sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới. Nhưng đã bốn năm rưỡi trôi qua rồi. Ngày nào chúng em cũng chờ đợi thông báo ấy."