Chính Quyền TT Trump Không chấp nhận Đơn Xin Tị Nạn Không Qua Phỏng Vấn
Ảnh: Glenn Fawcett/U.S. Customs and Border Protection, public domain.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cứu xét một kế hoạch cho phép bác một số đơn xin tị nạn tại Hoa Kỳ mà không cần phỏng vấn đương đơn, trong một bước siết chặt mới đối với hệ thống di trú hợp pháp.
Theo dự thảo hướng dẫn của Sở Di Trú và Nhập Tịch Hoa Kỳ (USCIS), viên chức di trú có thể bác thẳng đơn xin tị nạn nếu người nộp đơn đã vào Hoa Kỳ hơn một năm mới nộp hồ sơ. Kế hoạch này trước đó được CBS News loan tin.
Những hồ sơ bị bác sẽ được chuyển sang tòa di trú. Tại đó, người xin tị nạn phải tự bảo vệ quy chế của mình trước luật sư chính phủ và thẩm phán thuộc Bộ Tư Pháp. Nếu thua, họ có thể bị trục xuất.
Kế hoạch mới được đưa ra sau một loạt thay đổi trong chính sách di trú của chính quyền TT Trump. Tuần trước, chính quyền loan báo sẽ trao thêm quyền cho Cơ quan Thi Hành Luật Di Trú và Hải Quan (ICE) trong việc truy tố các luật sư đại diện cho người xin tị nạn, với lý do chống gian lận trong hồ sơ di trú.
Từ khi trở lại Bạch Ốc, chính quyền TT Trump liên tục nhắm vào các con đường di trú hợp pháp và thủ tục xin tị nạn. Chính quyền cho rằng hệ thống này bị lạm dụng bởi di dân, thân nhân của họ, một số luật sư, thẩm phán và phía Đảng Dân Chủ. Những người chỉ trích nói lập luận đó đang được dùng để làm suy yếu quyền được xét đơn và quyền được trình bày trước tòa.
Aaron Reichlin-Melnick, chuyên viên cao cấp của American Immigration Council, nói chính quyền Trump “ngay từ ngày đầu” đã xem nguyên tắc xét xử công bằng trong Hiến Pháp như một chướng ngại cần đập bỏ, thay vì một nguyên tắc phải gìn giữ. Ông nói nếu có thể xé bỏ Hiến Pháp để thi hành trục xuất hàng loạt, chính quyền sẽ làm ngay.
USCIS, trong phản hồi gửi The Independent, nói chính quyền đang cứu xét nhiều cách để giảm hồ sơ tồn đọng, trong đó có việc nhanh chóng chuyển những đơn xin tị nạn “thiếu sót” sang tòa di trú. Cơ quan này nói hướng dẫn mới sẽ giúp USCIS không mất thời giờ với những hồ sơ trước sau cũng phải đưa ra tòa, đồng thời cho phép người di dân được trình bày trước thẩm phán.
Theo luật hiện hành, người xin tị nạn phải có mặt tại Hoa Kỳ hoặc tại một cửa khẩu nhập cảnh. Họ phải chứng minh đã từng bị ngược đãi tại quê nhà, hoặc có căn cứ để tin rằng họ sẽ bị ngược đãi nếu bị buộc hồi hương.
Chính quyền Trump đang tìm cách phá vỡ tình trạng tồn đọng trong hệ thống tòa di trú, hiện đã vượt quá 3 triệu hồ sơ đang chờ giải quyết. Trong số này, khoảng 2.3 triệu hồ sơ liên quan đến xin tị nạn. Riêng USCIS hiện có khoảng 1.5 triệu đơn xin tị nạn chưa được giải quyết, theo số liệu chính phủ.
Ngay sau khi nhậm chức, Trump đã đình chỉ việc nhận đơn xin tị nạn tại biên giới Hoa Kỳ-Mexico, viện dẫn lý do “xâm nhập” của di dân để từ chối quyền bảo vệ dành cho những người chạy trốn ngược đãi, bạo lực, nghèo đói, bất ổn chính trị và kinh tế tại quê nhà. Tháng trước, một tòa phúc thẩm liên bang đã chặn sắc lệnh này, nói luật di trú liên bang không cho phép tổng thống tự đặt ra một chính sách theo ý riêng.
Sau khi một người Afghanistan bắn hai thành viên Vệ Binh Quốc Gia tại Washington, D.C. hồi tháng Mười Một, USCIS ra lệnh cấm các viên chức xét đơn tị nạn đưa ra “bất kỳ quyết định nào” trong các hồ sơ xin tị nạn. Lệnh ngưng này vẫn còn áp dụng đối với công dân của 39 quốc gia nằm trong sắc lệnh cấm du hành của Trump.
Tháng Ba năm 2025, Trump cũng ký một sắc lệnh cáo buộc các luật sư di trú và các văn phòng luật lớn làm việc thiện nguyện đã huấn luyện thân chủ nói dối giới chức chính phủ khi nộp đơn xin tị nạn. Sau đó, luật sư của ICE được lệnh soạn chính sách chống gian lận để nhắm vào luật sư di trú theo luật liên bang về gian lận giấy tờ.
Song song với việc siết đơn xin tị nạn, chính quyền TT Trump cũng cải tổ mạnh hệ thống tòa di trú. Nhiều thẩm phán bị sa thải hoặc buộc rời chức vụ. Nhân viên ICE đã bắt giữ hàng trăm người ngay tại hành lang tòa án. Một số thẩm phán được chỉ thị bác đơn xin tại ngoại và bác nhanh hồ sơ di trú, khiến nhiều người đang đi theo thủ tục hợp pháp lập tức có thể bị bắt và trục xuất.
USCIS, vốn là một cơ quan hành chánh phụ trách di trú, nay đang được đẩy sâu hơn vào vai trò thi hành luật trong chiến dịch trục xuất hàng loạt của Trump. Cơ quan này cũng đang phối hợp với Bộ Tư Pháp để tước quốc tịch của một số công dân đã nhập tịch, đồng thời soạn một thay đổi chính sách buộc người xin thẻ xanh phải rời Hoa Kỳ trong thời gian điều chỉnh tình trạng cư trú.
