Thủ tướng Nhật Bản vừa nhậm chức, Trung Quốc có động thái “nắn gân” đầu tiên?

Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide vừa nhậm chức, Trung Cộng đã có bước đi đầu tiên về vấn đề tranh chấp chủ quyền biển đảo, được cho là “phép thử” dũng khí của ông Suga.

Nhật Bản mới đây đã có công hàm phản đối việc Trung Cộng lập một bảo tàng trực tuyến, trình bày chi tiết những tài liệu mà Bắc Kinh cho rằng quần đảo Senkaku/Điếu Ngư thuộc chủ quyền của nước này.

Suga Yoshihide – tân Thủ tướng của Nhật Bản (ảnh: SCMP)

“Quần đảo Senkaku đã được công nhận trong lịch sử và pháp luật quốc tế là lãnh thổ của Nhật Bản. Chúng tôi sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với các đảo này”, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Katsunobu Kato – phát biểu.

Ông Kato cũng nói thêm rằng, việc Trung Cộng tạo một trang web để trình bày các tài liệu về yêu sách đối với Senkaku (Bắc Kinh gọi là Điếu Ngư) là “không có lợi”.

Ông Kato nhấn mạnh, Nhật Bản đã yêu cầu Trung Cộng gỡ các tài liệu khỏi “bảo tàng trực tuyến”.

Các chuyên gia cho rằng, động thái với của Trung Cộng đối với quần đảo tranh chấp có thể buộc chính phủ mới của ông Suga có đường lối cứng rắn hơn với Bắc Kinh.

Trang web mới của Trung Cộng đi vào hoạt động hôm 3.10 với tên gọi “Điếu Ngư: Lãnh thổ của Trung Cộng”.

Trung Cộng có động thái mới nhằm củng cố yêu sách ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư (ảnh: BBC)

Trang web được viết bằng tiếng Trung, nhưng phiên bản bằng tiếng Nhật, tiếng Anh và Pháp sẽ sớm được vận hành. Người truy cập sẽ được tiếp cận những tài liệu, hiện vật mà Trung Cộng cho là “có thể khẳng định” yêu sách của nước này đối với quần đảo tranh chấp.

Bắc Kinh cho rằng, Nhật Bản đã “đánh cắp” quần đảo Senkaku/Điếu Ngư của Trung Cộng sau cuộc Duy tân Minh Trị năm 1872.

“Trung Cộng không có tư cách lập ra một trang web cho quần đảo Senkaku của Nhật Bản. Những tuyên bố của Trung Cộng là không thể chấp nhận. Chúng tôi đã phản đối và yêu cầu Bắc Kinh gỡ bỏ trang web này”, Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết.

Akitoshi Miyashita – giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Quốc tế Tokyo – cho rằng, thời điểm Trung Cộng ra mắt trang web về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư là “không hay”.

“Nhật Bản và Trung Quốc đang nỗ lực để có mối quan hệ tốt hơn kể từ khi ông Suga lên nắm quyền. Ông Suga là một nhà lãnh đạo được cho là có quan điểm mềm mại hơn về vấn đề chủ quyền biển đảo so với cựu Thủ tướng Abe Shinzo. Tôi nghĩ động thái mới của Trung Cộng là không hay và không giúp ích gì cho mối quan hệ giữa hai nước”, ông Miyashita nhận xét.

“Nhiều nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ Tự do sẽ cho rằng trang web là dấu hiệu rõ ràng thể hiện Trung Cộng không hề muốn tham gia đàm phán với Nhật Bản về quần đảo đang tranh chấp hay bất kỳ vấn đề nào khác”, ông Akitoshi Miyashita nói thêm.

Theo các chuyên gia, động thái mới của Bắc Kinh cũng nhằm mục đích thăm dò, “nắn gân” tân Thủ tướng Suga khi ông mới nhậm chức.

“Ông Suga từng thể hiện ý định cải thiện quan hệ với Bắc Kinh, nhưng sau động thái này, Thủ tướng sẽ có ít lựa chọn hơn. Ông Suga sẽ phải cho thấy sự cứng rắn với Bắc Kinh. Sắp tới, ông ấy còn có một cuộc bầu cử”, Yakov Zinberg – giáo sư nghiên cứu Đông Á tại Đại học Kokushikan – nhận xét.

“Thủ tướng Suga mới nhậm chức và đang bị Bắc Kinh thăm dò một cách cẩn thận. Nhiều nghị sĩ trước đây đã thể hiện sự thất vọng vì ông Abe chưa giải quyết được vấn đề quần đảo Senkaku với Trung Cộng, giờ ông Suga phải chịu áp lực hoàn thành nhiệm vụ đó. Nếu ông Suga không đưa ra quan điểm cứng rắn, rất có thể ông ấy sẽ thất bại trong cuộc bầu cử sắp tới”, ông Zinberg nói.