HOA KỲ VÀ TRUNG CỘNG BƯỚC QUA BƯỚC NGOẶC MỚI

Ngày 13 tháng Bảy năm 2020, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael R. Pompeo chính thức đưa ra bản Tuyên cáo lập trường của chính phủ liên bang Hoa Kỳ về các tuyên bố chủ quyền của Trung Cộng ở biển Đông. Dư luận trước đây vẫn cho rằng Trung Cộng ủng hộ và mong ông Trump tái đắc cử lần bầu cử sắp tới ngày 3 tháng 11 năm 2020! Hai sự kiện hoàn toàn trái ngược nhau khi nhìn lại từ ngày ông Donald Trump lên làm Tổng Thống Hoa Kỳ đã làm cho ông Tập Cận Bình hay nói một cách khác là nhà cầm quyền Trung Cộng khó chịu và bận tâm nhiều nhất đối với các đời Tổng Thống Hoa Kỳ trước đây.

Tuyên cáo này là lập trường rõ ràng và mạnh mẽ nhất của Mỹ từ trước tới nay về Biển Đông, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã bác bỏ hầu hết các tuyên bố chủ quyền của Trung Cộng ở vùng biển giàu tài nguyên và có nhiều tuyến tàu biển quan trọng đi qua. Trong một đoạn của tuyên bố đề cập đến Việt Nam, người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ nói: “Hoa Kỳ bác bỏ bất cứ tuyên bố chủ quyền nào trong vùng biển xung quanh Bãi Tư Chính (ngoài khơi Việt Nam), Bãi cạn Luconia (ngoài khơi Malaysia), vùng biển trong Vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) của Brunei, và Natuna Besar (ngoài khơi Indonesia)”. Nhà ngoại giao hàng đầu của siêu cường số 1 thế giới lưu ý với Trung Cộng rằng “Thế giới sẽ không cho phép Bắc Kinh đối xử với Biển Đông như thể đó là đế chế hàng hải của họ”, và ông cảnh báo là “Mỹ sát cánh với các đồng minh và đối tác châu Á của mình trong việc bảo vệ các quyền chủ quyền của họ đối với các tài nguyên biển”. Tuyên bố mới nhất của Mỹ gắn với bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Cộng ngày càng tăng, trong đó, Biển Đông được xem là “chiến trường” của sự cạnh tranh giữa hai nước, mà ở đó, Mỹ nhận thấy phải gia tăng sức ép để đẩy lùi các bước đi của Trung Cộng, theo tiến sĩ Lê Hồng Hiệp thuộc Viện ISEAS Yusof Ishak. Ông nói thêm: “Chúng ta có thể thấy tuyên bố của ông Pompeo là bước đi tiếp theo, cụ thể hóa chiến lược của Mỹ. Đó là khẳng định lời tuyên bố của Trung Cộng là phi pháp, không có giá trị, qua đó có thể làm suy giảm vị thế, ảnh hưởng của Trung Cộng, và nâng cao vị thế của Mỹ cũng như các đồng minh, đối tác trong khu vực”.

Tuyên bố 13/7 về lập trường của Mỹ đối với các yêu sách của Trung Cộng ở Biển Đông đánh dấu việc Washington rời khỏi chính sách trước đây là không đứng về bên nào trong tranh chấp Biển Đông. Có thể nói đây là một sự chuẩn bị kỹ càng và tính toán như một con bài tẩy của Tổng Thống Trump thềm bầu cử. Và cũng là phản ứng đột biến gây bất ngờ của Mỹ trước sự tăng tốc thâu tóm vùng biển này của Trung Cộng. Đối với Trung Cộng tham vọng này đã được chuẩn bị « từ nhiều năm qua » khi Bắc Kinh « cải thiện, mở rộng và tăng cường » đáng kể khả năng can thiệp của các lực lượng hải quân. Đó là chưa kể tới chiến lược xây dựng cơ sở trên các đảo tại những vùng có tranh chấp để đặt thế giới trước « chuyện đã rồi ».

Theo nhận xét của giáo sư Allen Carlson, đại học Mỹ Cornell chuyên nghiên cứu về quan hệ Mỹ - Trung, Trung Cộng và khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho rằng ngay cả trên hồ sơ Biển Đông, Tập Cận Bình cũng đã « hết kềm chế » : Bắc Kinh không còn dè dặt mà đã « thẳng thừng bác bỏ những khẳng định chủ quyền của Việt Nam và Philippines trong các vùng biển có tranh chấp », « mạnh mẽ chống đối Hoa Kỳ thị uy trong vực ». Hậu quả kèm theo là « căng thẳng tại Đông Nam Á gia tăng ».

Trước hết, họ lên án thái độ đe dọa và khả năng sử dụng vũ lực phi pháp của Trung Cộng tại biển Đông. Bản Tuyên cáo đã nhắc lại lời bình luận kêu ngạo của Ngoại trưởng Trung Cộng là ông Dương Khiết Trì cho rằng “Trung Quốc là đại quốc, các quốc gia còn lại trong Đông Nam Á là tiểu quốc. Đó là sự thật.”

Bản Tuyên cáo của Hoa Kỳ dẫn chứng những hành vi vũ lực đơn phương của Trung Cộng như dọa nạt các nước láng giềng khiến họ không thể khai thác thủy hải sản và các tài nguyên xa bờ, xem thường chủ quyền và quyền làm chủ của các quốc gia ven biển khác trong khu vực. Từ đó, Hoa Kỳ khẳng định thói hung hăng của Trung Cộng là không phù hợp với pháp luật quốc tế thế kỷ 21.

Điểm thứ hai, Hoa Kỳ khẳng định lập trường của mình về “Đường chín đoạn”, cho rằng nó không có bất kỳ căn cứ nào từ pháp luật quốc tế.

Thứ ba, chính phủ Hoa Kỳ bác bỏ hoàn toàn một số yêu sách hàng hải của Trung Cộng liên quan đến:

-Vùng biển tại bãi cạn Scarborough và các vùng của quần đảo Trường Sa mà Trung Cộng có tranh chấp với Philippines; vốn đã được phán quyết của Tòa Trọng tài Luật Biển phủ nhận hồi năm 2016.

-Vùng biển tại Vanguard Bank (Bãi Tư Chính, ngoài khơi Việt Nam), Luconia Shoals (cụm bãi cạn Luconia, ngoài khơi Malaysia), vùng đặc quyền kinh tế của Brunei, và tại đảo Natuna Besar (ngoài khơi Indonesia).

-Vùng biển xung quanh James Shoal (Bãi ngầm James, ngoài khơi Malaysia). Khu vực này cách Malaysia 50 hải lý nhưng cách Trung Hoa đến 1.000 hải lý.

Từ đó, Washington đi đến kết luận mọi hành vi gia tăng căng thẳng của Trung Cộng tại những vùng này đều là bạo ngược. Phía Hoa Kỳ khẳng định họ sẽ sẵn sàng ủng hộ đồng minh của mình và các quốc gia Đông Nam Á có liên quan, theo đúng pháp luật quốc tế.

Điểm đáng chú ý của bản tuyên cáo ngày 13 tháng 7 năm 2020 của Hoa Kỳ là kể từ năm 2009, khi nhà cầm quyền Trung Cộng chính thức tuyên bố chủ quyền của mình tại biển Đông với yêu sách “đường chín đoạn”, Hoa Kỳ chưa từng đưa ra bất kỳ tuyên bố pháp lý nào phủ nhận hoàn toàn các yêu sách của Trung Cộng tại biển Đông. Chính phủ Hoa Kỳ chỉ mới nhấn mạnh rằng họ ủng hộ tự do hàng hải, sự ổn định của biển Đông và các biện pháp giải quyết tranh chấp hòa bình.

Sau hơn 10 năm theo dõi, đây là lần đầu tiên một chính quyền Hoa Kỳ phủ nhận các tuyên bố chủ quyền của Trung Cộng một cách thẳng thắn, rõ ràng và chính thức như lần này. Toàn văn đoạn tuyên cáo trên có thể được hiểu như sau: Bởi vì Bắc Kinh không thể đưa ra bất kỳ tuyên bố hàng hải nào thuyết phục và hợp pháp tại vùng biển Đông, Hoa Kỳ phủ nhận bất kỳ tuyên bố chủ quyền nào của Trung Cộng nằm ngoài phạm vi 12 hải lý của các đảo mà Trung Cộng cho rằng mình sở hữu như quần đảo tại Trường Sa của Việt Nam. Vì những quyền lợi quan trọng này, bất kỳ quốc gia nào có lợi ích hàng hải tại biển Đông đều có quyền phản đối những yêu sách mà Trung Cộng đặt ra đối với đường chín đoạn.

Hoa Kỳ, với tư cách là một trong những quốc gia vận chuyển đường biển lớn nhất trên thế giới, một cường quốc hải quân, và là người đi đầu trong các chiến dịch chống cướp biển, bảo vệ tự do hàng hải… rõ ràng có quyền và lợi ích hợp pháp để lên tiếng phản đối các yêu sách mà Bắc Kinh đưa ra.

Thái Hóa Lộc

No comments (Add your own)

Add a New Comment


code
 

Comment Guidelines: No HTML is allowed. Off-topic or inappropriate comments will be edited or deleted.